DÜNYAYIN EN BÜYÜK ŞOV ADAMI -P. T. BARNUM 1810 - 1891

28.2.2014 05:09:17

“İnsanlar kandırılmayı sever”

“Her dakika bir aptal dünyaya gelir”

“Her kalabalığın bir umut ışığı vardır”

Bu ve benzeri pek çok vecizenin sahibi olduğu düşünülen P. T. Barnum (Phineas Taylor Barnum) tüm dünyada bilinen ve “eserleri” günümüze dek ulaşan bir iş ve şov adamıdır. Aynı zamanda bir yazar ve yayıncı da olan Barnum, bir dönem politikayla da uğraşmıştır.

P. T. Barnum’un dünyaca tanınmasını sağlayan kurucularından biri olduğu Ringling Bros. and Barnum & Bailey Circus isimli sirkidir. Dünyanın en büyük gösterisi şeklinde duyurulan bu sirk hileli şovları ve bir hayvanat bahçesinde sergilenir gibi sergilenen ucubeleriyle meşhurdu (dünyanın en kısa insanı, sözde maymun kafalı balık kuyruklu hayvan, 161 yaşındaki kadın). Bunlardan bazıları özellikle ilginçtir. Örneğin, Barnum’un General Tom Thumb (General Tom Başparmak) adını verdiği 4 yaşında bir cüce vardır. Barnum onu 11 yaşında olduğunu söyleyerek şovuna çıkartıyordu. Çocuğun Herkül’den Napolyon’a pek çok karakteri taklit etme yeteneği vardı. Gösterisinin bir bölümünde halkı eğlendirmek için içki ve sigara da içmekteydi. Bir diğer şov karakteri ise Barnum’un Commodore Nutt (Tuğamiral Nutt) dediği karakterdi. Esasen cüce olan bu kişiyi Barnum şovunda ona göre yapılmış küçük eşyalarla sergiliyor ve halkı eğlendiriyordu. Barnum’un çoğu gösterisi düzmeceydi ancak gazetelere verdiği reklamlar ve tanıtım kampanyalarıyla merak uyandırıyor ve sirkin dolup taşmasını sağlıyordu.

P. T. Barnum’un sirkinin afişi

Kaynak: http://www.howstuffworks.com/pt-barnum.htm (27 Şubat 2014).

 

Barnum’un 1856 yılında bir Amerikan gazetesine verdiği reklam

Kaynak: http://en.wikipedia.org/wiki/P._T._Barnum

 

Barnum’un General Tom Thumb’ı

Kaynak: http://en.wikipedia.org/wiki/General_Tom_Thumb (27 Şubat 2014).

 

Barnum’un Commodore Nutt’ı

Kaynak: http://en.wikipedia.org/wiki/Commodore_Nutt (27 Şubat 2014).

 

Yıllar süren şov işinden sonra Barnum politikaya atılmış ve Amerikan İç Savaşı döneminde siyasette söz sahibi olmuştur. Ancak insan kandırma işinden vazgeçememiş olacak ki kölelik tartışmalarının alevlendiği dönemde siyah insanları beyaza döndüren bir tohum bulduğunu iddia etmiştir.

“Her dakika bir aptal doğar” lafının yakıştırıldığı Barnum, saf insanları kandırmayı iş haline getirmişti. Sirkinde diğer şovlarından ayrı olarak bir karakter analizi gösterisi yaptırıyor ve analizin “doğruluğu” karşısında insanları hayrete düşürüyordu. Barnum’un en kârlı gösterilerinden olan bu şovun temelinde yine bir hile vardı. Barnum’un analizi gelen her kişi için hemen hemen aynıydı. “Sizde hiç kullanmadığınız bir kapasite var, dışarıdan kontrollü görünüyorsunuz ancak içinizde kırılgan biri var, çoğu zaman kararlarınızın doğruluğu konusunda şüpheye düşüyorsunuz” şeklinde hem olumlu hem de genel tespitlerde analiz için gelen insan kendini buluyordu. Barnum’un bu şovu “Barnum Etkisi” adıyla psikoloji bilimine de katkıda bulunmuştur ve sanırım günümüzde bile kullanılan karakter analizi şovlarının atasıdır.

Amerikan eğlence hayatının kilometre taşlarından birini oluşturan P. T. Barnum ölmeden kısa süre önce kendi de okuyabilsin diye gazetede ölüm ilanını yayınlatmıştır. Hayattayken pek çok acımasız eleştiriye maruz kalan Barnum, ölümünden sonra büstleri dikilerek ve ismi pek çok yere verilerek onurlandırılmıştır.

 

KAYNAKLAR

http://en.wikipedia.org/wiki/P._T._Barnum

http://www.biography.com/people/pt-barnum-9199751?page=2

https://eksisozluk.com/p-t-barnum--1695962?nr=true&rf=p%20t%20barnum

http://www.howstuffworks.com/pt-barnum.htm

http://en.wikipedia.org/wiki/Commodore_Nutt

http://en.wikipedia.org/wiki/General_Tom_Thumb

http://www.brainyquote.com/quotes/authors/p/p_t_barnum.html

http://psych.fullerton.edu/mbirnbaum/psych101/barnum_demo.htm

[yukarı]
Yorum Ekle