Kitaplar

Sinemada Göstergeler ve Anlam Sinemada Göstergeler ve Anlam / Signs and Meaning in the Cinema

Orijinal ilk baskısı 1969 yılında yapılmış kitap, üç bölüm ve iki ekten oluşuyor. Kitabın adı her ne kadar "sinemada göstergeler ve anlam" dese de yazar daha çok, bazı yönetmenlerin sinemalarını yorumlamış. Bu yorumlama da 1969 yılına kadarki işlerin bir kısmını kapsıyor. Bölümler şu şekilde isimlendirilmiş:  Eisenstein'ın Estetiği, Auteur Kuramı ve Sinema Göstergebilimi. Ekleri bölümlerden daha iyi buldum. Bunlar: Ek 1: Lee Russell'ın New Left Review (1964-67) Yazıları ve Ek 2: Lee Russell'ın Peter Wollen ile Yaptığı Söyleşi. Konu anlatımına filmlerden karelerin de eşlik ettiği kitap, 1969 yılına kadarki sinemaya yorum getirmesi açısından ilgi çekici.

Bir alıntı: "İyi film hemen kavranabilecek önemli bir gerçek içeren, zengin anlamlar içeren filmdir." (s.151).

Mitologya Mitologya / Mitologia

Ne zamandır Yunan mitolojisiyle ilgili okumalar yapmak istiyordum. Bu kitap oldukça iyi bir başlangıç oldu. Orijinali 1942 yılında yayınlanmış olan Mitologya, Ülkü Tamer'in harika çevirisiyle doyurucu bir haz verdi. Müthiş hikâyeler var kitapta. Hamilton bu hikâyeleri altı bölüme ayırmış. Bunlar, "Tanrılar, Yaratılış, İlk Kahramanlar", "Aşk ve Serüven Öyküleri", "Troia Savaşından Önceki Büyük Kahramanlar", "Troia Savaşı Kahramanları", "Mitologyanın Büyük Aileleri" ve "Pek Önemli Olmayan Öyküler" isimlerini taşıyor. Kitabın sonunda, altı farklı şema ile de soylar ve aile üyeleri gösterilmiş. Bir hayal âlemine götüren hikâyeleri hayranlık ve şaşkınlıkla okudum. Nasıl akıl ettiniz onca şeyi? Mitolojinin günümüz kavramları ile bağlantılarını keşfetmek de ayrıca zevkliydi. Bugün dilimize yerleşmiş pek çok kelimenin aslı bu hikâyelerde. Okuyun derim.

Bir alıntı: "Kendi güçleriyle başı dönenlerin kızgınlıkla söyledikleri sözler gökyüzünde hemen duyulur." (s.178).

Bakkhalar Bakkhalar /

Yunan mitolojisinde Şarap Tanrısı olarak da bilinen Dionysos'un diğer bir adı da Bakkhos'tur. Bakkhalar da tanrıları Bakkhos'a olan yakınlık ve benzerliklerini belirtmek için kendilerine onun adını vermişler. Euripides'in bu tragedyasında, Tanrı Dionysos ile ona tapınmayı reddeden Thebai kralı Pentheus arasındaki çatışma konu ediliyor. Annesi ve diğer Bakkhalar tarafından parçalanan Pentheus, Dionysos'a gösterdiği saygısızlığı canıyla ödemiş oluyor. İlk sayfalarında, Mario Meunier'in açıklamaları yer alan kitap sürükleyici bir hikâyeyi barındırıyor. MÖ 400'lere tarihlenen oyunu, Euripides'in ölümünden sonra oğlu sahneye koymuş. Her Yunan tragedyasını okurken "bu oyunu sahnelendiği zamanda izlemek lazımdı" hissi bu kitapta da devam etti. Zaman makinesi neredesin? :)

Bir alıntı: "Pentheus: Onları sarhoş görmek beni üzer elbet...

Dionysos: Seni üzecek bir hali görmekten zevk mi duyacaksın?" (s.38).

Değişen Beynim Değişen Beynim / Değişen Beynim

Değişen sadece beynim değil, değişen aynı zamanda benim. Kitabın iki ismi var gibi görünüyor: Değişen Beynim veya Değişen Benim. Canan, 10 bölümde, beynimizin fizyolojisinden çalışma prensiplerine kadar açıklamalarda bulunuyor. Bunu yaparken de terminolojiye makul düzeyde başvuruyor. Kitabın ana fikri, yaşadığımız her tecrübenin beynimizi ve bizi değiştirmesi. Beynin bu özelliğine "plastite" deniliyor. Yani her tecrübede plastik gibi şekil alan beyinlere sahibiz. İlginç deneylerin de yer aldığı kitap, beyinle ilgilenen okuyucular için faydalı olabilir.

Bir alıntı: "Her öğrendiğinizde değişirsiniz. Her düşündüğünüzde değişirsiniz. Değişmeden yaşamanız mümkün değildir ve bu durum özellikle beyniniz ve zihniniz için en başta geçerlidir. Duyduğunuz, dokunduğunuz, tattığınız, kokladığınız, gördüğünüz her şey; yaptığınız, düşündüğünüz, hesapladığınız, hayret ettiğiniz her şey sizi az yahut çok, değiştirir." (s.315).

Entelektüellerin Hurafeleri Entelektüellerin Hurafeleri / Entelektüellerin Hurafeleri

İbrahim Paşalı'yı bu kitabı okumadan önce bilmiyordum. Kendisi televizyon ve radyo programcısı olarak medyaya epey emek vermiş. Kitabın ismi dikkatimi çektiği için okumak istedim. Fena da olmadı. Eserde, yazarın 49 başlıkta topladığı denemeleri var. Bu denemeler daha önce başka yerlerde yayımlanmışlar. Bazıları ilgi çekici, bazıları birbirinin aynı konulara değinen, bazıları komik denemeler bunlar. Paşalı'nın ele aldığı konular bir yana, kalemi oldukça iyi. Zaman zaman kimi kesimlere "sataşan" bir dili olsa da (ki bu dilden hiçbir zaman hoşlanmamışımdır) okunmayı hak ediyor. Okuyucuyu ilk sayfada teşekkür yerine, "Borç" başlığı karşılıyor; son sayfada da "Alacak" başlığı uğurluyor. Okuyan birinin elinden çıktığı belli olan kitap, okumalarında farklılık arayanlara önerilebilir.

Bir alıntı:  "Bilgi, gerekçelendirilmiş zandır." (s.79).