Kitaplar

Büyük Yalanlar Büyük Yalanlar / Büyük Yalanlar

Kitabın Goebbels'in propaganda uygulamala veya sırlarını vereceğini düşünmüştüm ama başka bir şeyle karşılaştım. Karşılaştığım şey ilk sayfalarda beni memnun etmese de ilerleyen sayfalarda merakım arttı ve iyi bir okuma oldu. Bu sayfalarda, dönemin propaganda uygulamaları hakkında az da olsa bilgi bulunuyor. Paul Joseph Goebbels Alman Nazi hükümetinin propaganda bakanıydı ve II. Dünya Savaşı boyunca Nazi hükümetinin iletişim çalışmalarını yürüttü. Eserde Goebbels'e ait makale ya da konuşmalardan oluşan toplam 57 başlık var. Bu başlıklar; 1933'ten önce, 1933, 1939, 1940, 1941, 1942 ve 1943 olarak ayrılmış fakat son yazı 1945 yılına ait. Yazılara baktığımda, bu yazıların üçe ayrıldığını gördüm. 1.Vaad: Nasyonel sosyalistler iktidara gelirse neler olacak? 2.Gözdağı: İktidardayken ve II. Dünya Savaşı başlamışken ne kadar güçlü olunduğunu dünyaya gösterme. 3.İçe Dönüş: Almanların yenileceği anlaşılınca halka yönelme ve kabahati halkın savaş ruhunu yeterince benimsememesinde arama.

Eserde, savaşın pek konuşulmayan yüzüne dair çokça ipucu var. Örneğin, oluşan dedikodu dalgasının halktaki etkisinin kontrol edilmesi, radyo yayınları hakkındaki şikâyetlerin cevaplanması, işyeri çalışanlarının müşterilere davranışı vb.

Kitabın kötü yanı yazım hatalarının çokluğu oldu. Buna rağmen okumaktan hoşlandım. Savaşı bir de Almanların gözünden görme imkânı bulmuş oldum. Bu kitapla birlikte, 1961 yapımı Nüremberg Duruşması isimli filmin de izlenmesini önerebilirim. Almanların savaş gerekçeleri sizi de şaşırtabilir.

Bir alıntı: "Açık olmak hiçbir zaman bir zayıflık göstergesi olarak değerlendirilmemeli, bilakis sahip olduğunuz gücün hakiki bir kanıtı olmalıdır." (s.299).

Spermler Erkekten Yumurtalar Kadından Spermler Erkekten Yumurtalar Kadından / Sperm Are From Men, Eggs Are From Women

İnsanların konuşmaktan köşe bucak kaçtıkları bir konu bu kadar eğlendirici anlatılabilirdi. İnsanda yazarla arkadaş olma isteği uyandıran bir kitap. 40 ilginç başlıkta, kadın-erkek ilişkisi hem insanlar hem de türlü hayvan üzerinden aktarılmış. bu başlıklardan bazıları şöyle: 8.Cadalozluk geni, 9.Ahmaklık geni, 15. İyilik nasıl seksi oldu?, 21.Aşk pis kokar, 28.Bu eziyetin sebebi nedir? ve 40. Aşık olmak.

Kitabın açık ara en iyi başlığı son başlık yani "aşık olmak" başlığı. Öyle çok espri var ki, bir mizah kitabı olarak bile okunabilir. Eserin başka bir özelliği de yazarın iddia ettiği bir şeyden sonra aklınıza gelebilecek soru ya da soruların iddiadan hemen sonra cevap bulması. Yazar okuyucunun zihnini okuyor gibi (tabi, yok öyle bir şey). Eser Türkçe'ye 2008'de çevrilmiş. Kaç baskı yaptı bilmiyorum ama şu an baskısı yok. İnternette pdf dosyası olarak bulunuyor. Konuya ilgi duyuyorsanız (ki duymalısınız) bir yerlerden bulup okuyun derim. Tabi bunu yaparken yanınıza biraz açık fikirlilik almanızda da fayda var.

Bir alıntı: "Görüştüğüm bir erkek fahişe, pek çok kadının sadece kendilerini dinlemesi için yüzlerce dolar ödediğini anlattı. Erkekler ise bu parayı karşılarındaki konuşmasın diye veriyor." (s.141).

Hayat Bir Rüyadır Hayat Bir Rüyadır / La Vida Es Sueño

Calderon De La Barca'ya ait bu oyunda, yıldızlara bakarak geleceği gördüğüne inanan bir kralın, yıldızlardan aldığı ilhamla, oğlu Segismundo'yu bir zindana kapatması, burada yıllarca tutsak tutması ama bir gün "acaba farklı olur mu?" diyerek oğlunu tahta geçirmesi ve yıldızların yanılmadığını görmesi anlatılıyor. Tabi bu ilk bölüm. İkinci bölümde, kaderin insan iradesine bağlı olduğunu görüyoruz, tabi bir yanlış inanç neticesinde oluyor bu. Kral Basilio, oğlu Segismundo'yu zindandan saraya uyuşturarak getiriyor. Sarayda çeşitli taşkınlıklar yapan Segismundo yeniden uyuşturularak zindana gönderiliyor. Bu sebeple Segismundo, sarayda geçen olayların bir rüya olduğuna inanıyor. Oyunun adı da buradan geliyor. Bu rüya hâli, Alamut Kalesi'nin haşhaşilerinin yaşadıklarıyla aynı. Orada da Hasan Sabbah fedailerini uyuşturup, onlara sözde cenneti göstererek birer suikastçi yapıyordu. Okumaktan zevk aldığım bir oyun oldu. 1600'lerde yazılmış oyunu canlı izlemek elbette başka bir deneyim olurdu.

Bir alıntı: "Elle tutulur gibi görünmelerine rağmen, yalnızca bir rüya idiyse gördüklerim, şu anda gördüklerimin gerçek olduğunu nasıl bilebilirim?". (s.70).

İnsandan Kaçan İnsandan Kaçan / Le Misanthrope

İnsandan Kaçan, Molière'nin başka bir tiyatro oyunu. Oyun, Alceste ismindeki karakterin, etrafındaki insanların ikiyüzlülüklerine olan itirazını anlatıyor. Eser, oyunda geçen insanların "nezaket" adı altında, birbirleriyle ve kadın-erkek ilişkilerindeki tutarsızlıklarını gözler önüne seriyor. Oyunun orijinal adı, "Le Misanthrope". Mizantropi, sözlük anlamıyla "insanlardan nefret etmek, ürkmek veya sevmemek " anlamına geliyor. Hepimiz, hayatımızın bir yerlerinde bir mizantropist olmuşuzdur sanıyorum. Belki de hâlâ öyleyizdir. Eğer bu duyguyu biliyorsanız Alceste'yi daha iyi anlayabilirsiniz.

Bir alıntı: "Kendinizi tanıtmakla iyilik ettiniz bana; ben, kazanıyorum geri verdiğinizi, yitirdiğinizle de öcümü alıyorum." (s.77).

Dil İllüzyonları Dil İllüzyonları / Sleight of Mouth

Bir benzetmeye göre dil, "büyü"dür. Birine kırk kez deli denildiğinde, o kişinin deli olacağına dair abartılı sözümüz bu "büyü"ye de vurgu yapar. "Kişi, isminin taşıdığı anlama göre bir karaktere bürünür" de denir. Fikir ve inançlarımızı söz ya da yazıyla dile getirmesek bile kelimeleri kullanarak zihnimizde dile getiririz. Bu kelimeler aynı zamanda neye inandığımızı da gösterir. Bir olayı betimlerken seçtiğimiz kelime ve kurduğumuz cümleler, o olayla ilgili bakış açımızı, inancımızı ve hatta alacağımız kararları da gösterir. Kısacası, dil ya da kelimeler hayatımızda önemli bir yer tutar.

Dil İllüzyonları kitabı işte dilin bu önemini NLP (Neuro Linguistic Programming) açısından açıklıyor. Yazar Robert Dilts, kendi geliştirdiği 14 çerçeveleme kalıbı sayesinde olaylara daha farklı bakabilmenin anahtarını sunuyor. Bu kalıplar, 1.Niyet, 2.Yeniden tanımlama, 3.Sonuç, 4.Küçük parçalar, 5.Büyük parçalar, 6.Benzerlik bulma, 7.Çerçeve boyutunu değiştirme, 8.Farklı bir istenen sonuç, 9.Dünya modeli, 10.Gerçeklik stratejisi, 11.Karşıt örnek, 12.Kriter hiyerarşisi, 13.Kendine atıf ve 14.Meta çerçeve olarak sıralanmış.

Eserde yukarıdaki kalıplarla ilgili pek çok örnek olay ve konunun pekiştirilebilmesi için verilmiş uygulamalar var. Yazar, dil illüzyonlarını, "temel inançlarımızı dil aracılığı ile ortaya çıkaran, değiştiren veya farklı bir şekle dönüştüren sözel kategori ve gruplar" olarak tanımlıyor. Kitaptaki bilgiye göre Dil İllüzyonları, iki kitaplık bir serinin ilk kitabı. Diğer kitap, bu kitapta belirtilen kalıpların Sokrates, Karl Marx, Abraham Lincoln ve Gandhi gibi kişilerce nasıl kullanıldığından bahsedecekmiş.

Dilin inanç ve düşüncelerimiz üzerindeki etkisini ve bu etkinin olumluya nasıl çevrileceğinin örneklerini barındıran kitap beni tatmin etti.

Bir alıntı: Ses tonuna esneklik kazandırmak için bir uygulamaya katılan kişiye yönelik olarak: "Eğitimci: 'Anladığım kadarıyla ses tonunda yapacağın oynamaların normal olduğunu düşünüyor fakat bunu yaparsan komik görüneceğin endişesini taşıyorsun. Sorum şu: Normal bir şekilde komik mi olmak istiyorsun, yoksa komik bir şekilde normal mi?'" (s.232).