Kitaplar

Yeni Başlayanlar İçin Varoluşçuluk Yeni Başlayanlar İçin Varoluşçuluk / Existentialism: A Beginner's Guide

Antik Yunan'dan beri sorulagelen: "Ben kimim, dünyada olma amacım ne, bir amacım var mı?" sorularına türlü kaynaklar, türlü cevaplar vermişler. Peki birey olarak benim cevabım ne? Her kaynaktan bir cevap gelebilir ama yaşayan, algılayan, hisseden ben, kendimi ve diğerlerini, hayat denen bu yolculukta nasıl görüyor, anlıyor ve konumlandırıyorum? Özgür müyüm? Özgür olmayı ister miyim? Hayatı, kendimi ve diğerlerini başka nasıl yorumlayabilirim? Bu ve benzer soruları siz de soruyorsanız bu kitap, soruları yanıtlamakta ya da en azından bu düşünceleri anlamakta yardımcı olabilir.

Wartenberg, varoluşçuluğun büyük yazarlarının eserleri eşliğinde, sekiz farklı kavramı oldukça akıcı biçimde, sinema ve edebiyattan örneklerle ele alıyor. Bu kavramlar: Varoluş, Özgürlük, Ötekiler, Kaygı, Sonluluk, Absürt, Otantiklik ve Baskı.

Kitap bir merdiven gibi. Yani tek basamak bu kitap değil. Diğer basamaklar, yazarın bahsettiği kitaplar ve filmlerden oluşuyor. Wartenberg bu amaçla, kitabının sonuna bir filmler listesi (filmografi) eklemiş ki, orada da harika keşifler yapmak mümkün.

Kitabın kapağı ise ayrı bir zekânın ürünü. Kapak, içeriğinin bir özeti gibi. Hem içerik hem bu içeriği ele alma biçimi hem de ulaştıracağı başka okuma-izlemeler sebebiyle nefis bir kitap.

Bir alıntı: "Her ne yapmayı seçersek seçelim, her an onu ciddiye almaya değmeyen bir şey olarak görebiliriz." (s.147).

Kahramanın Sonsuz Yolculuğu Kahramanın Sonsuz Yolculuğu / The Hero With A Thousand Faces

Hikâye anlatıcılığı, senaryo, sinema ve bir yerde bunların kaynağı olabilecek mitolojiyle ilgilenen herkesin ilgisini çekecek, bu konudaki eserlerin üzerinde ısrarla durup önerdikleri bir kitap, Kahramanın Sonsuz Yolculuğu. Orijinal adı, "The Hero With A Thousand Faces" yani "Bin Yüzlü Kahraman" veya "Kahramanın Bin Yüzü" şeklinde okunabilir.

Campbell başarılması zor, derin bilgi, okuma ve hafıza gerektiren bir işi başarmış. Dünyanın her yerinden kahraman hikâyelerini, dinleri de dahil ederek incelemiş ve bu hikâyelerdeki ortak yönleri ortaya koyarak bir model ortaya çıkarmış. Bu model, kahramanın macerasında izlediği süreci hem anlaşılabilir kılıyor hem de izleyici-okur açısından hikâyenin aşamalarını belirgin kılıyor. Son dönemlerdeki filmlerde, bu modele vurgular da var. Örneğin, Cem Yılmaz'ın Arif V 216 filminde, "İyi insanlar yalnızca filmlerde mi olur?" sorusunu cevaplamak üzere kitap yazan Profesör Kemal, Arif, Alev ve Garavel Usta'nın, kütüphanede geçen sahnelerinde, Arif, "Mentorumuz bu mu? Danışacağımız adam bu mu?" diyerek, profesöre itiraz eder. "Mentorla (akıl hocasıyla) buluşma", kahramanın yolculuğundaki aşamalardan biridir: Matrix (1999) filminde, Neo'nun Morpheus'la buluşması gibi.

Kahramanın Sonsuz Yolculuğu, başlangıçta anlaşılması zor bir kitap gibi geliyor ama okudukça daha anlaşılabilir oluyor. Kitabın bana göre en büyük özelliği, anlaşılırsa, diğer hikâye anlatıcılığı eserlerinden daha fazla konuyu anlamaya yardımcı olması. Yani bu kitap, başka eserleri anlamayı kolaylaştıran bir "kılavuz eser".

Campbell ve kitaba katkısı olan diğerleri, dünyanın farklı yerlerinde anlatılan hikâyelerle ilgili görsel eserlerin fotoğraflarını da paylaşmışlar. Bu da kitaba farklı bir lezzet katmış.

Hikâye anlatıcılığı konusu ilgi alanınızdaysa mutlaka okuyun. Bazı bölümler zorlayıcı olsa da okudukça "diğer şeyleri birbirine bağlayan bir kitap" olduğunu görebilirsiniz.

Bir alıntı: "Sümer-Babil göksel mitolojisi, kozmik dişinin özelliklerini Venüs gezegeninin evreleriyle tanımlamıştı. Sabah yıldızı gibi bakireydi o, akşam yıldızı gibi sürtük, gece göğünün hanımı olarak ayın karısı; ve güneşin yalımıyla yok olduğunda cehennem cadısıydı. Mezopotamya etkisinin arttığı yerde, tanrıçanın özellikleri bu değişken yıldızın ışığıyla aydınlanıyordu." (s.267).

Mutluluğun Kazanılması Mutluluğun Kazanılması / Tahsilu's- Sa'ada

Tanımlar zaman içinde nasıl da değişiyor. Farabî'nin kitabı da bunun bir örneği. Kitabın ismine bakınca, bir kişisel gelişim kitabı gibi görünüyor ama öyle değil. Bu kitap bir felsefe kitabı; mutluluk da felsefeyle ilgilenmek oluyor. Dili biraz ağır bir kitap. Yavaşça okunması gerekiyor. İçeriği, Platon ve Aristoteles felsefesinin örneklerini barındırıyor. Kitabı Arapça aslında çeviren Ahmet Arslan'ın yazdığı 17 sayfalık bilgilendirme kısmı oldukça faydalı. Burada, ilginç bir durumdan da bahsediliyor: Vaktiyle, Farabî aslında Yeni Platoncu görüşler içeren iki kitabı (Theologia ve Liber de Cusis) Aristoteles'e ait sanarak, Platon ve Aristoteles'in aynı görüşlere sahip olduğu fikrini benimsemiş. Halbuki, Platon ve Aristoteles pek çok konuda birbirine zıt fikirlere sahip. Arslan, Farabî'yi hataya sürükleyenin, kendisinin "aklın yolu birdir" inancı olduğunu belirtiyor (s.xix).

Bir alıntı: "Bu şeyler, kanun koyucunun ruhunda bulunduğu zaman felsefe, çoğunluğun ruhunda bulunduğu zaman din olur. Çünkü kanun koyucu bu şeyleri bilirse, bunlar kesin bir içgörü sayesinde onun için sarihtir. Oysa çoğunluğun ruhunda meydana gelen şey, bir hayal ya da ikna edici kanıt sayesinde sarih olur." (s.47).

  • 1