Kitaplar

Araştırma Deseni Araştırma Deseni / Research Design

Araştırma yöntemleriyle ilgili yazılmış pek çok kitap var. Bunlar da genellikle -doğal olarak- birbirinin benzeri oluyorlar. Yazar Creswell, araştırma yöntemleri konusunda, özellikle nitel yöntemler konusunda adı literatürde sıklıkla geçen biri. Araştırma yöntemleriyle ilgili Türkçe'ye çevrilmiş birkaç kitabı var. Bu kitabında, nicel, nitel ve karma yöntemlerle ilgili olarak, başlangıç seviyesinde bilgilere yer verilmiş. Bol örnekli, çevirisi yer yer Türk okuyucuya özel bilgiler veren (örneğin, tez aramalarında YÖK'ün Ulusal Tez Merkezi sistemini örnekleyen), dil açısından yeterli düzeyde olan kitaptaki sorun, Amerikan tarzı olması. Bununla neyi kastediyorum? Konuya bir türlü girmiyorlar. Sürekli "şundan şundan bahsedeceğiz" diyorlar yani sonraki sayfaların reklamını yapıyorlar ama konuyu ele alışları o kadar göz alıcı olmuyor. Bir de aşırı tekrar içeriyorlar; aynı şeyi, kitabın farklı sayfalarında okumak mümkün olabiliyor. Tabi, tekrar, öğrenme açısından faydalı da. Kitapta bir şeyin de karıştırıldığını düşünüyorum. Bu da: makalelerin başında "Özet"ten hemen sonra yer alan "Giriş" başlığı ile bir metnin "başlangıç" kısmı anlamına gelen "girişi" kavramındaki ayrıma dikkat edilmemiş olması. Kitapta 10 bölüm var ve özellikle ilk dört bölüm, araştırmaya yeni başlayanlar için daha faydalı olacaktır. Çeviri için emek veren tüm hocalarımıza kendi adıma teşekkür ederim.

Bir alıntı: "Genel manasıyla sosyal bilimlerde araştırma, dünyayı anlama, yorumlama ve dönüştürmeye yönelik sistemli ve belirli kurallar çerçevesinde yürütülen tüm faaliyetleri kapsamaktadır." (s.xxix).

Akıl Tutulması Akıl Tutulması / Eclipse of Reason

Bazı kitapları okumak için daha sakin, daha konsantre bir ruh haline sahip olmak gerekiyor. Horkheimer'in kitabı da böyle yaklaşılması gereken kitaplardan biri.  Kitabın arka kapağında, kitap için "Pragmatizmi ve onun temelinde yatan pozitivizmi eleştirirken, Batı düşüncesinde Akıl kavramının tarihini, önce hurafeye ve mitosa karşı mücadelesini, ardından kendisinin de bir hurafeye dönüşmesini tartışmaktadır." diyor. Bu tartışma 160 sayfa sürüyor. Kitabın başlangıcında çevirmenin 48 sayfalık bir önsözü var. Bu kısım, Horkheimer'ı, düşüncelerini, çevresini ve yaşadıklarına ışık tutuyor.  Eser beş başlıktan oluşuyor: Araçlar ve Amaçlar, Çatışan Reçeteler, Doğanın Başkaldırması, Bireyin Yükselişi ve Düşüşü, Felsefe Kavramı Üzerine. Sayfalar geçtikçe okuması kolaylaşan kitapta, üç ve dördüncü bölümler en rahat okuduğum bölümler oldu. Eseri okurken bir yerden sonra okuyucunun da aklı tutulabilir :)

Bir alıntı: "Nazi sisteminin etkisiyle bireyselliğin kabuğu çatladı ve geçmişte Spangler'in 'yeni kaba insan' dediği o atomlaşmış, anarşik insanoğluna benzer bir şey çıktı ortaya." (s.148).

Denemeler- Güvenilir Öğütler ya da Meselelerin Özü Denemeler- Güvenilir Öğütler ya da Meselelerin Özü / Sermones Fideles Sive Interiora Rerum

Kitapta bahsedildiğine göre, Bacon'un Denemeler'i 1612 ve 1625 yıllarında İngilizce, 1638 yılında da Latince olarak basılıyor. Okuduğum bu nüshanın çevirisine 1638 yılındaki Latince baskı temel olmuş. Çevirmenler her bir denemede, İngilizce baskılardaki farklılıkları belirtmişler. Böylelikle, diğer baskılar hakkında bilgi sahibi olunabiliyor. Denemeler denilince akla ilk gelen Montaigne'nin Denemeler'i oluyor. Onun da ilk baskısı 1580 yılında yapılmıştı. Bacon'un Denemeler'i Montaigne'ye göre daha az kapsamlı ve başlıktaki konuya daha çok odaklanmış olarak karşımıza çıkıyor. Montaigne'nin, kendisinin de itiraf ettiği üzere, konuları dağıtan bir üslubu vardı. Kitapta 56 farklı konu ele alınmış. Birkaç tanesi dışında diğerleri ilgi çekici. Kitabın Sunuş ve Latince baskısıyla ilgili açıklamalar da kitaba giriş açısından başarılı olmuş. Eserin sonunda yer alan, "Kişiler Sözlüğü" de kitapta adı geçen şahsiyetleri kısaca açıklıyor. Hızlı okunan, üzerinde düşündüren iyi bir kitap. Hasan Âli Yücel Dizisinde çok hoş kırmızı bezli bir ciltli baskısı da mevcut.

Bir alıntı: "İtalyanların bir sözü vardır: 'Sospetto licentia fede (Kuşku inancı savar)', sanki kuşku inancı kovabilirmiş gibi. Oysa kuşku kendini rahatlatabilmek için, inancı daha da körüklemek zorundadır." (s.148).