Kitaplar

İngiliz Doğu Hindistan Şirketi İngiliz Doğu Hindistan Şirketi / İngiliz Doğu Hindistan Şirketi

İngiliz Doğu Hindistan Şirketi ya da orijinal adıyla East India Company, gerçekten de üzerine çalışılması, dersler çıkarılması gereken bir örnek. Adından pek bahsedilmese de günümüz dünya tarihine yön veren şirketlerden belki de ilki. Yıllar önce okuduğum, Henry Hobhouse'nin "Değişim Tohumları" isimli nefis kitabında karşılaşmıştım bu şirketle. İngiltere, Hindistan, Çin ve Amerika arasında 300 yıla yakın süren bir köle, baharat, şeker, rom, çay, kahve, tekstil, tütün ve afyon ticaretinin bol paralı ve kanlı tarihini yazmışlar.

Yazar Özel de bu tarihi olabildiğince ayrıntılı incelemiş. Kitapta dört bölüm var. Bunlar: "İngiliz Doğu Hindistan Şirketi Öncesi 'Ticari Keşifler'", "İngiliz Doğu Hindistan Şirketi: Kuruluş (1600-1657)", "İngiliz Doğu Hindistan Şirketi Hissesi ve Ticaretin Gelişimi (1657-1757)", "Sömürge İmparatorluğu'na Evrim ve Kapanış (1757-1874)" isimlerini taşıyor.

Eserin bazı bölümleri epey tekrar içeriyor. Kitap, yazarın yüksek lisans tezinden üretildiği için zaman zaman kitabın ana konusundan sapan cümleler görmek de mümkün. Bunlar küçük ayrıntılar. Oldukça fazla bir emek var kitapta. Okudukça, İngiltere için neden "topraklarında Güneş batmayan ülke" denildiğini göreceksiniz. İngiliz Doğu Hindistan Şirketi'nin tarihi, "çok sözde yalan, çok malda haram vardır" sözünü doğrulayan bir tarih. Okumanızı tavsiye ederim.

Bir alıntı: "Günümüz ticaret dünyasında kural basittir, en büyük hile dürüstlüktür, sürekli olarak kaliteyi ucuza satarsan başarıya ulaşırsın. 'Marifet herkes için her şeyi üretmek değil, herkes için bir şeyi çok iyi üretmektir.'" (s.354).

  • 1