Düşünce ve Tartışma Özgürlüğü Üzerine / On Liberty

Düşünce ve Tartışma Özgürlüğü Üzerine
Bitirme Tarihi 11.07.2021
Yazar John Stuart Mill
Tür Dünya Klasik
Yayınevi Can Yayınları
Sayfa Sayısı 60
Alınan Yer Konya

Kitap Hakkında

Özlü sözlerden hoşlanıyorsanız John Stuart Mill'e ait bir sözü bir yerlerde mutlaka okumuşsunuzdur. Kolay değil; babası, o üç yaşındayken Yunanca, sekiz yaşındayken de Latince öğretmeye başlamış. Mill, kimya ve matematik öğrenimi görürken zamanının en büyük uluslararası şirketi sayılan İngiliz Doğu Hindistan Şirketi'nde görev yapmış. Bir dönem de politika hayatı söz konusu. Elbette ancak böylesine çok kültürlü birinin kaleminden çıkabilirdi düşünce ve tartışma özgürlüğü üzerine bir kitap.

Kitap, 1860 yılında yazılmış "Özgürlük Üzerine" isimli kitabın bir bölümünden oluşuyor. Eserde adı en çok geçen kavram ise din. Yani daha çok dinle ilgili özgürlüklerden bahsedilmiş.

Eserin özeti sayılabilecek cümleler ise şöyle: "Bir düşüncenin dile getirilmesinin engellenmesine özel olan kötülük, bunun tüm insan ırkını yoksun bırakıyor olmasıdır; hem bu kuşağı hem de sonraki kuşakları, hem de bu görüşe karşı çıkanları hem de bu görüşü benimseyenleri, özellikle de onları. Eğer bu doğru bir görüşse, yanlışın yerine doğruyu koyma fırsatından yoksun bırakılmışlar demektir; eğer yanlışsa, o zaman da doğru görüşün yanlış olanla çarpışmasından doğacak daha açık algıdan ve bunun bırakacağı canlı izden olacaklardır. bu iz de neredeyse bir o kadar büyük bir yarardır."

Yukarıdaki paragrafın içerdiği fikir önemli elbette. Yine de her görüşün kıymetli olmadığını gösteren, doksanların meşhur reklamındaki sözün de bir haklılığı olduğunu söylemek gerekir: "Ağzı olan konuşuyor!". Belki de asıl bilgelik, neyin ifade etmeye değer olup olmadığının bilinmesindedir.

Bir alıntı: "Bir düşünür olarak ilk görevinin, aklının gittiği yere gitmek olduğunu kavrayamayan hiç kimse büyük bir düşünür olamaz. Gerekli ön çalışmayı ve hazırlığı gerçekleştirip kendi adına düşünen birinin hataları bile gerçeğe, düşünmeye zahmet etmedikleri için belirli görüşlere tutunanların doğru görüşlerinden daha çok şey katar." (s.32-33).

Yorum Ekle